กองทุนปันผล กับ ไม่จ่ายปันผล เลือกแบบไหนดี คำตอบตรงไปตรงมาคือ ถ้าเป้าหมายคือให้เงินโตเร็วที่สุดในระยะยาว กองทุนสะสมมูลค่า (ไม่จ่ายปันผล) ได้เปรียบ เพราะไม่ถูกหักภาษีและเงินทบต้นเต็มที่ แต่ถ้าคุณต้องการกระแสเงินสดสม่ำเสมอ เช่น ช่วงเกษียณ กองทุนปันผลหรือชนิดขายคืนอัตโนมัติจะตอบโจทย์กว่า บทความนี้อธิบายความต่างแบบเห็นตัวเลข เรื่องภาษี การขอคืนภาษี และเทียบกับหุ้นกู้ เพื่อให้คุณเลือกได้เองทันที
กองทุนปันผลกับกองทุนสะสมมูลค่า ต่างกันอย่างไร
กองทุนรวมทั้งสองแบบลงทุนในสินทรัพย์ได้เหมือนกัน ความต่างอยู่ที่วิธีส่งผลตอบแทนกลับมาให้ผู้ถือหน่วย
กองทุนปันผล (Dividend Class)
กองทุนนำกำไรบางส่วนจ่ายเป็นเงินปันผลเข้าบัญชีคุณตามรอบที่กำหนด เช่น รายไตรมาสหรือรายปี จุดที่หลายคนไม่รู้คือ การจ่ายปันผลไม่ได้เพิ่มความมั่งคั่ง เพราะเมื่อกองทุนจ่ายปันผล มูลค่าทรัพย์สินสุทธิ (Net Asset Value: NAV) ต่อหน่วยจะลดลงเท่ากับเงินปันผลที่จ่ายออกไป เงินแค่ย้ายจากกระเป๋ากองทุนมาอยู่ในบัญชีคุณ และถูกหักภาษีระหว่างทาง
นอกจากนี้ บลจ. ไม่ได้รับประกันการจ่ายปันผล ปีที่กองทุนขาดทุนหรือกำไรไม่พอ อาจงดจ่ายได้
กองทุนสะสมมูลค่า (Accumulation Class)
กองทุนไม่จ่ายปันผล แต่นำกำไรทั้งหมดไปลงทุนต่อภายในกองทุน ผลตอบแทนจึงสะท้อนอยู่ใน NAV ที่เพิ่มขึ้น เมื่อต้องการเงินคุณขายคืนหน่วยลงทุนเอง และกำไรจากการขายคืนของบุคคลธรรมดาได้รับยกเว้นภาษี
ชนิดขายคืนอัตโนมัติ (Auto Redemption)
เป็นทางสายกลาง กองทุนจะขายหน่วยลงทุนบางส่วนให้อัตโนมัติตามรอบ แล้วโอนเงินเข้าบัญชีคุณ ได้กระแสเงินสดเหมือนปันผล แต่เงินที่ได้ถือเป็นการขายคืน จึงไม่ถูกหักภาษีเงินปันผล
สังเกตชนิดกองทุนจากชื่อย่อ
กองทุนเดียวกันมักแยกเป็นหลายชนิด โดยมีตัวอักษรต่อท้ายชื่อ เช่น A หมายถึงสะสมมูลค่า D หมายถึงจ่ายปันผล R หมายถึงขายคืนอัตโนมัติ และ E หมายถึงชนิดซื้อผ่านช่องทางออนไลน์ ตัวอย่างจริงคือ SCBS&P500 ชนิดจ่ายเงินปันผล กับ SCBS&P500E ซึ่งไม่จ่ายปันผล ทั้งสองลงทุนในกองทุนหลักเดียวกัน แต่ผลลัพธ์หลังภาษีต่างกัน ความหมายของตัวอักษรอาจต่างกันในแต่ละ บลจ. ให้ยืนยันในหนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญ (Fund Fact Sheet) ทุกครั้ง
เงินปันผลกองทุนรวม โดนหักภาษี ณ ที่จ่าย กี่เปอร์เซ็นต์
เงินปันผลจากกองทุนรวมที่จ่ายให้บุคคลธรรมดาถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% ทุกครั้งที่จ่าย ตัวอย่างเช่น ได้ปันผล 10,000 บาท จะได้รับจริง 9,000 บาท ส่วน 1,000 บาทนำส่งกรมสรรพากร
ขณะที่กำไรจากการขายคืนหน่วยลงทุนของบุคคลธรรมดาได้รับยกเว้นภาษี นี่คือเหตุผลหลักที่ทำให้กองทุนสะสมมูลค่าได้เปรียบสำหรับคนที่ไม่ต้องการใช้เงินระหว่างทาง
ภาษีลดหย่อนกับกองทุนปันผล
กองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (Retirement Mutual Fund: RMF) และกองทุนรวมเพื่อการออม (Super Savings Fund: SSF) ที่ใช้ลดหย่อนภาษีตามกฎหมายไม่จ่ายปันผลอยู่แล้ว ใครที่วางแผนลดหย่อนภาษีควบคู่กับการออม จึงได้ประโยชน์จากการทบต้นเต็มที่โดยอัตโนมัติ
กองทุนสะสมมูลค่า Reinvest เงินปันผล พลังดอกเบี้ยทบต้น
ดอกเบี้ยทบต้นทำงานได้ดีที่สุดเมื่อผลตอบแทนทุกบาทถูกนำไปลงทุนต่อทันทีโดยไม่ถูกหักอะไร กองทุนสะสมมูลค่าทำสิ่งนี้ให้อัตโนมัติ
เปรียบเทียบด้วยตัวเลข 20 ปี
สมมติลงทุน 1,000,000 บาท กองทุนให้ผลตอบแทนรวม 7% ต่อปี โดยในกรณีชนิดปันผลมีส่วนที่จ่ายเป็นปันผล 3% ต่อปี
| รูปแบบ | ผลตอบแทนสุทธิต่อปี | มูลค่าเมื่อครบ 20 ปี |
|---|---|---|
| สะสมมูลค่า | 7.0% | ประมาณ 3.87 ล้านบาท |
| ชนิดปันผล แล้วนำปันผลหลังภาษีไปซื้อกองทุนต่อเอง | ประมาณ 6.7% | ประมาณ 3.66 ล้านบาท |
| ชนิดปันผล แล้วใช้เงินปันผลไปทั้งหมด | 4% ในกองทุน | ประมาณ 2.19 ล้านบาท (บวกเงินปันผลที่ใช้ไประหว่างทาง) |
ส่วนต่างระหว่างแถวแรกกับแถวที่สองราว 2 แสนบาท มาจากภาษีปันผล 10% อย่างเดียว ยังไม่นับเวลาที่เงินปันผลค้างในบัญชีก่อนนำไปลงทุนต่อ ตัวเลขทั้งหมดเป็นการคำนวณสมมติ ไม่ใช่ผลตอบแทนที่รับประกัน
ทำไมคนจำนวนมากยังชอบกองทุนปันผล
เหตุผลหลักเป็นเรื่องความรู้สึก การเห็นเงินเข้าบัญชีทำให้รู้สึกว่าการลงทุนได้ผลจริง และบางคนไม่สบายใจที่จะขายหน่วยลงทุนเอง ความรู้สึกนี้เข้าใจได้ แต่ถ้าเป้าหมายคือให้เงินโตไวที่สุด ตัวเลขชี้ชัดว่าสะสมมูลค่าคุ้มกว่า
วางแผนเกษียณ กองทุนปันผล สร้างกระแสเงินสดรายเดือน
ช่วงที่ต้องการกระแสเงินสด เช่น หลังเกษียณ โจทย์จะเปลี่ยนจากการโตเร็วที่สุดเป็นการได้เงินสม่ำเสมอโดยเงินต้นไม่หมดเร็ว
กองทุนปันผลเหมาะกับวัยเกษียณจริงไหม
เหมาะในแง่การจัดการง่าย แต่มีข้อจำกัด 3 ข้อ
- ส่วนใหญ่จ่ายรายไตรมาสหรือรายปี ไม่ใช่รายเดือน คนที่ต้องใช้เงินทุกเดือนต้องกันเงินสำรองไว้เอง
- ปันผลไม่แน่นอน ปีที่ตลาดแย่อาจงดจ่าย ตรงกับช่วงที่คุณอาจต้องการเงินมากที่สุด
- ถูกหักภาษี 10% แม้จะขอคืนได้ในบางกรณีตามหัวข้อถัดไป
ทางเลือกที่ยืดหยุ่นกว่า
- ใช้ชนิดขายคืนอัตโนมัติ ได้เงินเข้าบัญชีตามรอบ และไม่ถูกหักภาษีปันผล
- ถือชนิดสะสมมูลค่า แล้วตั้งขายคืนรายเดือนเอง กำหนดจำนวนเงินเท่าที่ใช้จริง เช่น ขายคืนปีละ 4% ของพอร์ต แบ่งเป็นรายเดือน
- แบ่งพอร์ตเป็นถัง เก็บเงินใช้ 1 ถึง 2 ปีไว้ในกองทุนตลาดเงินหรือเงินฝาก ส่วนที่เหลืออยู่ในกองทุนเติบโต แล้วค่อยเติมถังเงินสดในปีที่ตลาดดี วิธีนี้ช่วยไม่ให้ต้องขายสินทรัพย์ตอนตลาดตก
ซื้อกองทุนจ่ายปันผล หรือ ซื้อหุ้นกู้ รับกระแสเงินสด แบบไหนดี
ทั้งสองให้กระแสเงินสด แต่ลักษณะความเสี่ยงต่างกันมาก
| หัวข้อ | กองทุนจ่ายปันผล | หุ้นกู้ |
|---|---|---|
| ความแน่นอนของรายได้ | ไม่แน่นอน อาจงดจ่าย | ดอกเบี้ยคงที่ตามสัญญา ถ้าผู้ออกไม่ผิดนัด |
| ภาษี | หัก ณ ที่จ่าย 10% | ดอกเบี้ยหัก ณ ที่จ่าย 15% |
| การกระจายความเสี่ยง | กระจายในหลายสินทรัพย์ | ขึ้นกับบริษัทเดียว |
| สภาพคล่อง | ขายคืนได้ตามรอบของกองทุน | ขายก่อนครบกำหนดยาก อาจต้องขายต่ำกว่าราคา |
| ความเสี่ยงหลัก | ราคาสินทรัพย์ผันผวน | บริษัทผิดนัดชำระหนี้ |
หุ้นกู้เหมาะกับใคร
เหมาะกับคนที่ต้องการรายได้แน่นอนและถือจนครบกำหนดได้ ควรเลือกหุ้นกู้ที่ได้อันดับความน่าเชื่อถือระดับลงทุนได้ (Investment Grade) คือ BBB ลบขึ้นไป ตรวจอันดับและข้อมูลผู้ออกได้ที่สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย (ThaiBMA) และอ่านคำเตือนเรื่องหุ้นกู้ความเสี่ยงสูงจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
กองทุนปันผลเหมาะกับใคร
เหมาะกับคนที่ต้องการกระแสเงินสดแต่ไม่อยากรับความเสี่ยงกระจุกในบริษัทเดียว และรับได้ว่ารายได้แต่ละปีอาจไม่เท่ากัน หลายคนจึงใช้ทั้งสองแบบควบคู่ เช่น หุ้นกู้คุณภาพดีเป็นรายได้หลัก และกองทุนเป็นส่วนเติบโต
กองทุนรวมปันผล ยื่นภาษีสิ้นปี ขอคืนภาษีได้ไหม
ได้ในบางกรณี เงินปันผลจากกองทุนรวมที่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% คุณเลือกได้ 2 ทาง
- ไม่นำไปรวมคำนวณภาษีสิ้นปี ถือว่าภาษี 10% ที่ถูกหักเป็นภาษีสุดท้าย เหมาะกับคนที่ฐานภาษีสูงกว่า 10%
- นำไปรวมคำนวณภาษีสิ้นปี ถ้าฐานภาษีของคุณต่ำกว่า 10% เช่น รายได้รวมไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี หรืออยู่ฐาน 5% จะขอคืนภาษีส่วนที่ถูกหักเกินได้
ข้อควรรู้ก่อนเลือกยื่นรวม
- เงินปันผลจากกองทุนรวมไม่ได้รับเครดิตภาษีเงินปันผล ต่างจากปันผลหุ้นไทยที่บางกรณีได้เครดิตภาษีเพิ่ม การคำนวณจึงง่ายกว่า คือเทียบฐานภาษีของคุณกับ 10%
- ถ้าเลือกยื่นรวม ต้องรวมเงินได้ประเภทเดียวกันทั้งปี จะเลือกรวมเฉพาะบางรายการไม่ได้
- เก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ที่ บลจ. ส่งให้ ใช้เป็นหลักฐานประกอบการยื่น
ยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91 ผ่านระบบ e Filing ของกรมสรรพากรภายในกำหนดเวลาประจำปี ถ้าไม่แน่ใจว่ายื่นแบบไหนคุ้ม ให้ลองคำนวณทั้งสองแบบในระบบก่อนกดยืนยัน
กองทุนปันผล กับ ไม่จ่ายปันผล เลือกแบบไหนดี สรุปตามเป้าหมาย
| เป้าหมาย | แบบที่เหมาะ |
|---|---|
| ออมระยะยาว ให้เงินโตไวที่สุด | สะสมมูลค่า |
| ออมเพื่อเกษียณ ช่วงยังทำงาน | สะสมมูลค่า หรือ RMF และ SSF |
| ต้องการเงินใช้เป็นรอบ ฐานภาษีสูง | ขายคืนอัตโนมัติ หรือสะสมมูลค่าแล้วขายคืนเอง |
| ต้องการเงินใช้เป็นรอบ ฐานภาษีต่ำหรือไม่เสียภาษี | จ่ายปันผลได้ เพราะขอคืนภาษีได้ |
| ต้องการรายได้แน่นอนตามสัญญา | หุ้นกู้คุณภาพดี ควบคู่กองทุน |
ข้อควรระวังก่อนเลือกชนิดกองทุน
- ปันผลสูงไม่ได้แปลว่ากองทุนดี บางกองจ่ายปันผลจากกำไรสะสมในอดีต ขณะที่ผลการดำเนินงานปัจจุบันไม่ดี ให้ดูผลตอบแทนรวมย้อนหลังเทียบกับดัชนีชี้วัด
- อย่าซื้อก่อนวันปันผลเพื่อหวังเงินปันผล NAV จะลดลงเท่าเงินปันผล แถมคุณเสียภาษี 10% เท่ากับขาดทุนทันที
- ค่าธรรมเนียมเท่ากัน ชนิดปันผลและสะสมมูลค่าของกองเดียวกันมักมีค่าธรรมเนียมใกล้เคียงกัน ตัวแปรที่ทำให้ผลต่างคือภาษีและการทบต้น
- เปลี่ยนชนิดกองทุนอาจมีต้นทุน ถ้าถือกองปันผลอยู่แล้วอยากเปลี่ยนเป็นสะสมมูลค่า ตรวจว่าสับเปลี่ยนได้หรือต้องขายแล้วซื้อใหม่ และมีค่าธรรมเนียมหรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
กองทุนสะสมมูลค่าได้ผลตอบแทนเสมอกว่ากองปันผลไหม
ก่อนภาษี ผลตอบแทนรวมของสองชนิดในกองเดียวกันใกล้เคียงกัน แต่หลังภาษีและการทบต้น ชนิดสะสมมูลค่ามักได้มากกว่า โดยเฉพาะเมื่อถือยาวหลายปี
ปันผลกองทุนรวมได้เงินเมื่อไร
ขึ้นกับนโยบายของแต่ละกอง บางกองจ่ายรายไตรมาส บางกองจ่ายปีละ 1 ถึง 2 ครั้ง ดูประวัติการจ่ายปันผลได้ใน Fund Fact Sheet หรือเว็บไซต์ของ บลจ.
ถ้าไม่ต้องการเงินปันผล แต่ถือกองปันผลอยู่ ควรทำอย่างไร
ทางเลือกคือสับเปลี่ยนไปชนิดสะสมมูลค่าของกองเดียวกันหากเปิดให้ทำ หรือนำเงินปันผลที่ได้ไปซื้อกองทุนสะสมมูลค่าต่อทันที เพื่อไม่ให้เงินค้างในบัญชีโดยไม่ได้ทำงาน
กองทุนสะสมมูลค่าขายคืนแล้วต้องยื่นภาษีไหม
สำหรับบุคคลธรรมดา กำไรจากการขายคืนกองทุนรวมได้รับยกเว้นภาษี ไม่ต้องนำไปยื่นรวม ยกเว้นกรณี RMF และ SSF ที่ขายผิดเงื่อนไข ซึ่งต้องคืนสิทธิลดหย่อนและอาจเสียภาษีกำไร
กองทุนตลาดเงินควรเลือกชนิดไหน
ส่วนใหญ่มีเฉพาะชนิดสะสมมูลค่าอยู่แล้ว ซึ่งเหมาะกับการพักเงิน บางกองมีชนิดขายคืนอัตโนมัติสำหรับคนที่อยากได้เงินเข้าบัญชีเป็นรอบ
เปรียบเทียบกองทุนแต่ละชนิดได้ที่ไหน
เทียบผลตอบแทน ค่าธรรมเนียม และนโยบายปันผลได้ที่สมาคมบริษัทจัดการลงทุน (AIMC) Morningstar Thailand หรือ WealthMagik
สรุป
ถ้าถามว่า กองทุนปันผล กับ ไม่จ่ายปันผล เลือกแบบไหนดี สำหรับคนที่ยังอยู่ในช่วงสะสมเงิน กองทุนสะสมมูลค่าคือคำตอบ เพราะไม่ถูกหักภาษีปันผล 10% และได้พลังทบต้นเต็มที่ ส่วนคนที่ต้องการกระแสเงินสด ชนิดขายคืนอัตโนมัติหรือการขายคืนเองเป็นรอบมักคุ้มกว่ากองปันผล ยกเว้นคนที่ฐานภาษีต่ำกว่า 10% ซึ่งขอคืนภาษีได้
สิ่งที่ทำได้ทันทีวันนี้คือ เปิดพอร์ตกองทุนของคุณ ดูตัวอักษรท้ายชื่อกองทุนว่าเป็นชนิดไหน ถ้ายังอยู่ในช่วงออมแต่ถือชนิดปันผล ให้ตรวจว่าสับเปลี่ยนเป็นชนิดสะสมมูลค่าได้หรือไม่ และตั้งให้เงินลงทุนใหม่เข้าชนิดสะสมมูลค่าตั้งแต่งวดถัดไป
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนหรือภาษีเฉพาะบุคคล การลงทุนมีความเสี่ยง ผลการดำเนินงานในอดีตมิได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลการดำเนินงานในอนาคต ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลในหนังสือชี้ชวนก่อนตัดสินใจลงทุน
กองทุนปันผล, กองทุนไม่จ่ายปันผล, กองทุนสะสมมูลค่า, Accumulation Fund, Dividend Fund, ภาษีเงินปันผลกองทุนรวม, หักภาษี ณ ที่จ่าย 10%, ดอกเบี้ยทบต้น, ขายคืนอัตโนมัติ, กองทุนเกษียณ, กระแสเงินสดรายเดือน, หุ้นกู้ vs กองทุน, ขอคืนภาษีปันผล, RMF, SSF
เสธ.การเงิน คือนามปากกาของอดีตข้าราชการและนักวิเคราะห์สถานการณ์ต่างประเทศ ผู้มีมุมมองว่าหลักการสร้างความมั่นคงของชาติกับการบริหารความมั่นคงทางการเงินส่วนบุคคลนั้นขับเคลื่อนด้วยยุทธศาสตร์เดียวกัน เขาจึงก่อตั้ง Wealth4Freedom ขึ้นเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ กลยุทธ์การวางแผนการเงิน และการลงทุนที่รัดกุม แม่นยำ เปรียบเสมือนการวางแผนรบในสมรภูมิเศรษฐกิจ เพื่อช่วยให้ทุกคนบริหารจัดการทรัพยากร ปลดพันธนาการหนี้สิน และก้าวสู่อิสรภาพทางการเงินได้อย่างยั่งยืน
